Zgłoś uwagę

Patchwork. Architektura Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak

Patchwork. Architektura Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak
Muzeum Architektury w Wrocławiu
wernisaż w piątek 17 czerwca 2016 roku, godzina 18.00
17.06 – 14.09.2016
Gdy zaczęłam realizować budynki przy pl. Grunwaldzkim, na wprost Politechniki – wiedziałam, że podstawa jest nie do obalenia: trzeba dzisiaj znaleźć jakieś wyjście, aby prefabrykowane elementy mogły stworzyć formę niebanalną, niestandardową. Skoro nie stać nas jeszcze na to, byśmy mogli modelować indywidualnie każdy budynek mieszkalny – spróbujmy układać kompozycje „rzeźbiarskie” z gotowych, seryjnie powielanych elementów. Beton może być doskonałym tworzywem rzeźbiarskim.

Jadwiga Grabowska-Hawrylak, 1974
Nie ma we Wrocławiu bardziej charakterystycznych powojennych gmachów niż kompleks mieszkaniowousługowy przy pl. Grunwaldzkim. Zaprojektowany przez Jadwigę Grabowską-Hawrylak pod koniec lat sześćdziesiątych, zespół uznawany jest za jeden z najlepszych, najbardziej wyrazistych i zarazem najbardziej kontrowersyjnych dzieł architektury w powojennej Polsce. Gdy powstawał, był przejawem niezgody na powtarzalność – miał stanowić radykalny wyłom w masie tysięcy budynków mieszkalnych podobnych do siebie jak dwie krople wody.

Choć zasłynęła przede wszystkim projektem wrocławskiego „Manhattanu”, w dorobku Grabowskiej-Hawrylak dzieł wyjątkowych jest znacznie więcej: projektowane w latach pięćdziesiątych szkoły, w tym jedna o niemal całkowicie przeszklonych elewacjach, wielkie osiedle wznoszone wśród ruin – kolaż radykalnej, nowoczesnej urbanistyki z resztkami przedwojennego miasta, śródmiejski „mezonetowiec” – wielki dom z dwupoziomowymi mieszkaniami, futurystyczna szkoła muzyczna, „barokowe” kamienice – każde z nich skrywa fragment fascynującej opowieści o architekturze, polityce i jednym z najdziwniejszych miast powojennej Polski.

Jej działalność była ściśle związana z Wrocławiem – tu jako pierwsza kobieta po wojnie otrzymała dyplom architekta. Jako młoda projektantka pracowała przy odbudowie wrocławskich zabytków, projektowała pierwsze wrocławskie osiedla, nowoczesne szkoły i nowatorskie budynki mieszkalne, by w kolejnych latach opracowywać obiekty znacznie bardziej złożone: wielkie centra handlowo-usługowe, ośrodki wypoczynkowe, zespoły mieszkaniowe czy wreszcie świątynie. Choć jej dzieła reprezentują różne stylistyki, to wszystkie one są pierwszorzędnymi świadectwami nadzwyczajnego talentu i wrażliwości autorki. Wspólnie składają się na portret twórczej i niezwykle konsekwentnej projektantki, która w rzeczywistości nie zawsze sprzyjającej architektonicznym indywidualnościom realizowała wizje wychodzące daleko poza utarte schematy.

Wystawa Patchwork jest dotychczas największą prezentacją projektów i realizacji Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak. Tytuł ekspozycji odnosi się do tekstylnych, geometrycznych kompozycji, których tworzenie jest do dziś jedną z jej największych pozaarchitektonicznych pasji.Oddaje także sposób przygotowania wystawy, opierający się na rekonstruowaniu dorobku projektantki oraz przywracaniu pamięci o mieście, budynkach i ich autorce. Jest to proces polegający na mozolnym zszywaniu drobnych skrawków historycznej materii, znalezionych w zakamarkach archiwów, kolekcjach muzealnych, na szpaltach czasopism i stronicach książek.

To paradoks, że w kraju, który podczas drugiej wojny światowej poniósł tak potężne straty, nie zadbano o pieczołowitą dokumentację procesu odbudowy. Zniszczeniu lub rozproszeniu uległa większość archiwów biur projektowych i instytucji zarządzających procesami inwestycyjnymi. Przepadły modele, kalki, szkice. Przepadł potężny, bezcenny dorobek całego pokolenia architektów, w tym setki projektów niezrealizowanych. W przypadku twórczości Grabowskiej-Hawrylak dodatkowo podczas powodzi w 1997 roku przepadło także całe prywatne archiwum architektki.

Na podstawie odnalezionych „poszlak” udało się odtworzyć możliwie pełen przekrój twórczości, obejmujący najwaniejsze projekty i realizacje opracowywane przez Grabowską-Hawrylak przez prawie pół wieku twórczej aktywności – od lat pięćdziesiątych do dziewięćdziesiątych. Na wystawie znajdą się projekty i rysunki, a także filmy, archiwalne i współczesne fotografie oraz modele najciekawszych obiektów – zarówno tych zrealizowanych, jak i tych, które na zawsze pozostały jedynie koncepcją.

Galeria

Kliknij, aby powiększyć zdjęcie

Zespół mieszkaniowy na placu Grunwaldzkim, fot. Chris Niedenthal, 1982 Zespół mieszkalno-usługowy przy placu Grunwaldzkim, 1969-75 (projekt 1963-69), fot. Stefan Arczyński, 1977, zbiory Narodowe Archiwum Cyfrowe Szkoła Podstawowa nr 71 przy Podwalu, projekt 1955-56, realizacja 1958-60, fot. Tomasz Olszewski, Muzeum Architektury Budowa wieżowca na placu Grunwaldzkim, 1969-75 (projekt 1963-69), fot. Michał Brzoza Budowa zespołu mieszkaniowego, plac Grunwaldzki, 1969-75 (projekt 1963-69), fot. Zbigniew Nowak, 1972, zbiory Ośrodek Pamięć i Przyszłość Budowa zespołu mieszkaniowego, plac Grunwaldzki, 1969-75 (projekt 1963-69),  fot. Zbigniew Nowak, 1973, zbiory Ośrodek Pamięć i Przyszłość Zespół mieszkalno-usługowy przy placu Grunwaldzkim, 1969-75,fot. Zbigniew Nowak, 1974, zbiory Ośrodek Pamięć i Przyszłość Dom Naukowca przy placu Grunwaldzkim, 1959-61, projekt 1956, fot. Janina Mierzecka, Muzeum Architektury Dom Naukowca przy placu Grunwaldzkim, 1959-61, projekt 1956, fot. Tomasz Olszewski, zbiory Muzeum Miejskie Wrocławia Galeriowiec, ul. Kołłątaja, 1962 (projekt 1956), fot. Tomasz Olszewski, zbiory Muzeum Miejskie Wrocławia Zespół mieszkalny na placu Grunwaldzkim,  fot. Chris Niedenthal, 1982

Podziel się

Wróć do spisu aktualności
<< Poprzednia Następna >>

Nagłówek


Email marketing software powered by FreshMail